โบทูลินัมทอกซิน

ที่มาและการออกฤทธิ์

เดิมใช้รักษาผู้ป่วยไมเกรน ต่อมาในปี 1987 พบว่าผู้ป่วยมีผิวหน้าตึงขึ้น จึงเริ่มนำมาใช้ด้านความงาม

กล้ามเนื้อหดตัวเมื่อเส้นประสาทหลั่งสารสื่อประสาทอะเซทิลโคลีน ตัวยาลดการหลั่งสารนี้ กล้ามเนื้อมัดนั้นจึงคลายตัว ใช้ในความเข้มข้นต่ำ และฉีดเข้ากล้ามเนื้อโดยตรง หลังผสมผงยากับน้ำเกลือให้ได้จำนวนยูนิตตามที่ระบุข้างขวด

นอกจากงานความงาม โบทูลินัมทอกซินยังใช้ทางการแพทย์ในหลายภาวะ เช่น ตาเข ไมเกรน เหงื่อออกมาก และภาวะกระเพาะปัสสาวะ รวมแล้วมากกว่า 20 ภาวะ

ตำแหน่งที่ฉีด

เมื่อฉีดกล้ามเนื้อมัดเล็ก เช่น หน้าผากและรอบดวงตา กล้ามเนื้อที่หดเป็นเส้นจะคลายตัว ริ้วรอยและตีนกาดูตื้นลง หากฉีดปริมาณมากขึ้นที่กล้ามเนื้อมัดใหญ่ เช่น กล้ามเนื้อบดเคี้ยวบริเวณกราม ใบหน้าจะดูเรียวเป็น V-Shape มากขึ้น เป็นรูปหน้าที่นิยมในคนเอเชีย

นอกจากนี้ยังใช้ลดโหนกหลัง ลดเหงื่อใต้วงแขน ลดปีกจมูก และลดกล้ามเนื้อน่องให้เรียวขึ้น รวมถึงบริเวณคอและหลัง

ผลิตภัณฑ์มีทั้งจากเกาหลีและอเมริกา แพทย์เป็นผู้เลือกผลิตภัณฑ์ จำนวนยูนิต และจุดฉีด

ขั้นตอนการฉีด

ตัวยาบรรจุในขวดสุญญากาศ แพทย์ผสมน้ำเกลือให้ได้ยูนิตตามข้างขวด แล้วฉีดด้วยเข็มขนาดเล็กที่สุดตามตำแหน่งกล้ามเนื้อที่มีปัญหา โดยฉีดหลายจุดเพื่อให้ตัวยาออกฤทธิ์ทั่วกล้ามเนื้อ ปริมาณยาและจำนวนจุดขึ้นกับกล้ามเนื้อของแต่ละบุคคล

ก่อนฉีด

แทบไม่ต้องเตรียมตัว แต่หากรับประทานคอลลาเจน วิตามิน หรือดื่มแอลกอฮอล์ในช่วง 2 สัปดาห์ก่อนฉีด อาจมีเลือดออกหรือรอยช้ำจากเข็มได้ง่ายขึ้น

ไม่แนะนำในผู้ที่ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร หรือเคยแพ้ตัวยา และควรแจ้งโรคประจำตัวกับยาที่ใช้ให้แพทย์ทราบ

หลังฉีด

• งดนอนราบ 3 ชั่วโมงแรก เพื่อป้องกันตัวยาที่แพทย์กำหนดจุดไว้ซึมไปยังกล้ามเนื้อมัดข้างเคียง กล้ามเนื้อใบหน้ามีขนาดเล็กและอยู่ชิดกัน หากยาซึม ใบหน้าอาจดูไม่สมมาตรในช่วง 3 วันแรก
• หลีกเลี่ยงความร้อนบริเวณที่ฉีด เช่น น้ำร้อน สตีม ซาวน่า หรือไดร์เป่าผมจ่อใกล้
• ล้างหน้าและทาครีมได้ตามปกติ แต่ไม่ควรถู นวด หรือขยี้แรง
• งดแอลกอฮอล์ เนื่องจากผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์มักพบว่าตัวยาสลายเร็วกว่า ในระยะยาว ความร้อนและแอลกอฮอล์ทำให้ฤทธิ์ยาอยู่ได้สั้นลง
• งดเลเซอร์ 2 สัปดาห์

ระยะเวลาเห็นผลและระยะเวลาที่ผลคงอยู่

ริ้วรอยเริ่มเห็นผลประมาณ 7-10 วัน และเห็นผลเต็มที่ประมาณ 1 เดือน กล้ามเนื้อมัดใหญ่ เช่น กรามและน่อง เริ่มเห็นผลประมาณ 2 สัปดาห์ และเห็นผลเต็มที่ประมาณ 1 เดือน

ตัวยาเริ่มออกฤทธิ์ประมาณ 24-72 ชั่วโมง ในบางรายอาจใช้เวลาถึง 14 วัน จึงควรประเมินผลตามนัดของแพทย์

ผลิตภัณฑ์จากเกาหลีอยู่ได้นานสุดประมาณ 6 เดือน แต่บริเวณริ้วรอยอาจเริ่มกลับมาที่ 3-4 เดือน เพราะหากฉีดปริมาณมากเกินไป ใบหน้าจะแข็งแบบ mask face แพทย์จึงใช้ปริมาณที่พอดี ฤทธิ์ยาจึงสั้นลงเล็กน้อย ปัจจัยอื่น เช่น ผิวแห้ง การขยี้หน้า และความร้อน ทำให้ริ้วรอยกลับมาเร็วขึ้น ส่วนการเคี้ยวของเหนียวหรือหมากฝรั่งเป็นประจำ ทำให้กล้ามเนื้อกรามกลับมาใหญ่เร็วขึ้น

ผลข้างเคียงที่ควรทราบ

ผู้รับบริการส่วนใหญ่ทนต่อตัวยาได้ บางรายอาจมีอาการผิดปกติเล็กน้อยและเป็นชั่วคราว แต่พบไม่บ่อย ประมาณ 1 ใน 100 ของผู้ที่ฉีดชนิด A อาจสร้างแอนติบอดี ทำให้การฉีดครั้งถัดไปได้ผลน้อยลง อาจมีผลข้างเคียงได้เช่นเดียวกับหัตถการอื่น แพทย์จะแจ้งให้ทราบก่อนทำ

คำถามที่พบบ่อย